Nhà thờ cửa bắc

Nhà thờ Giáo xứ Cửa Bắc là công trình Công Giáo thuộc Tổng Giáo Phận Hà Nội hiện tại tọa lạc tại địa chỉ số 56, phố Phan Đình Phùng, Ba Đình. Nhà thờ được khởi công xây dựng thời Đức Cha Pierre Marie Gendreau (Đông) bởi Cha Xứ Antoine Depaulis vào năm 1925, khánh thành vào ngày 1 tháng 2 năm 1931 theo bản thiết kế của Ernest Hébrard kiến trúc sư người Pháp. Với kiến trúc Đông Dương điển hình là sự kết hợp hài hòa giữa hai phong cách Á – Âu, Nhà thờ Cửa Bắc cũng là một trong những Nhà thờ cổ, đẹp nổi tiếng nhất tại Việt Nam.

Nhà-thờ-Cửa-Bắc-được-xây-dựng-từ-năm-1925-đến-1931
Nhà thờ Cửa Bắc được xây dựng từ năm 1925 đến năm 1931.

Thánh Hiệu, Tước Hiệu, Tên Gọi của Nhà thờ

  • “Nhà thờ Kính Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo” là Thánh Hiệu của Nhà thờ Cửa Bắc như một sự tri ân đối với sáu vị chân phước được phúc, tử vì đạo tại Hà Nội đặc biệt là cha Théophane Vénard (Thánh Ven), chịu tử đạo ngoài cổng thành Phía Bắc năm 1861 tại Bốt Hàng Đậu cách Nhà thờ khoảng 350m.
Théophane-Vénard
cha Théophane Vénard (Thánh Ven)

Ban đầu Nhà thờ dự định sẽ được mang thánh hiệu là Giáo đường kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam nhưng vì lúc đó Các Đấng Tử Đạo tại Việt Nam mới chỉ được ban chân phước, Tòa Thánh đã yêu cầu đổi lại tên thánh hiệu là Nữ Vương Các Thánh Tử Đạo.

  • “Nhà thờ Đức Mẹ Hà Nội” là tước hiệu của Nhà thờ Cửa Bắc từ những năm 1959. Trước đó 9 năm, vào ngày 22 tháng 8 năm 1950, Cố Hồng Y Giuse Maria Trịnh Như Khuê (JM.) – người đã dâng địa phận Hà Nội cho Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ – đã xin Tòa Thánh chuẩn nhận cho việc nhận Đức Mẹ là quan thầy thành phố Hà Nội. Sau khi được Tòa Thánh chuẩn nhận từ đó đến nay vào ngày 02 tháng 07 hàng năm Giáo Xứ Cửa Bắc đều cử hành Thánh lễ Đức Mẹ Hà Nội.
tượng-Đức-Mẹ-Hà-Nội-tại-sân-Nhà-Thờ-Cửa-Bắc
TƯỢNG ĐỨC MẸ HÀ NỘI TẠI SÂN NHÀ THỜ CỬA BẮC.

Trùng hợp thay trước đó hơn 300 năm cũng vào ngày 02 tháng 7 năm 1627 cha Alexandre de Rhodes (cha Đắc Lộ) đến thành Thăng Long để giao giảng Tin Mừng. Ngài xác tín chính Đức Mẹ đã đưa ngài tới vùng đất này, bởi thế ngài đã trao phó công việc truyền giáo thành này trong tay Đức Mẹ.

  • Nhà thờ Giáo xứ Cửa Bắc hay Nhà thờ Cửa Bắc là tên gọi thông dụng nhất hiện nay, do Nhà thờ được xây dựng trên khoảng đất góc hai mặt tiền của ngã tư Phố Phan Đình Phùng, Nguyễn Biểu, Hoàng Diệu sau lưng Nhà thờ gần như tiếp giáp với phố Đặng Dung con phố nổi tiếng với dịch vụ cầm đồ. Đặc biệt hơn Nhà thờ nằm chếch phía đối diện Cửa Bắc Thành Thăng Long khoảng 50 mét.
nhà-thờ-cửa-bắc
sơ đồ Nhà thờ Cửa Bắc

Kiến trúc tổng thể

  • Ngoại thất Nhà thờ Cửa Bắc mang đậm phong cách kiến trúc Đông Dương là sự pha trộn hài hòa giữa 2 nền kiến trúc Châu Á và Châu Âu. Khung Nhà thờ theo trường phái kiến trúc Baroque nhưng toàn bộ phần mái ngói của Nhà thờ được áp dụng hoàn toàn thiết kế mái ngói trồng diêm truyền thống của Việt Nam thường sử dụng trong các hệ thống Đền, Chùa. Khoảng giữa của các hàng ngói là hệ thống lấy ánh sáng, thông gió và cửa sổ được thiết kế khoa học từ trên xuống dưới. Thiết kế tháp chuông là điều đặc biệt nhất về tổng quan ngoại thất của Nhà thờ, được thiết kế bất đối xứng, nhưng rộng ra hơn chính thiết kế bất đối xứng đấy dường như lại làm cho Nhà thờ có hai mặt tiền cực kì đắc địa, một mặt bất đối xứng là tiền sảnh hướng ra phố Nguyễn Biểu, một mặt bên hông hướng ra phố Phan Đình Phùng khi nhìn tổng thể kết hợp tháp chuông và vòm mái cạnh bên. Điều này làm cho Nhà thờ Cửa Bắc có được nét riêng so với đa phần các công trình Công Giáo tại Việt Nam
Tháp-chuông-bất-đối-xứng-mặt-phố-Nguyễn-Biểu
Tháp chuông bất đối xứng hướng mặt phố Nguyễn Biểu.
Nhìn-từ-phố-Phan-Đình-Phùng-thì-có-cảm-giác-gần-như-đối-xứng
Nhìn từ phố Phan Đình Phùng thì có cảm giác gần như đối xứng.
  • Nội thất Nhà thờ Cửa Bắc thiết kế theo phong cách Baroque, chạy dọc theo nhà nhờ hai bên tả hữu là những cột trụ tròn to chẳng khác gì những nhà hát Opera thời Phục Hưng nơi dưới đó hàng nghìn con chiên nghe giảng lời Chúa. Tiếp đến là Bàn thờ dâng lễ nơi cha xứ cử hành Thánh lễ nằm dưới mái vòm trung tâm cao vút của Nhà thờ tạo vẻ uy nghi, tráng lệ. Tổng thể bốn vòm mái xung quanh kết hợp với vòm mái trung tâm cao nhất tạo nên luồng ánh sáng kỳ bí được chiếu khắp nơi mà người ta không thể nào tìm ra được điểm xuất phát của ánh sáng đó.
Thiết-kế-vòm-mái-bên-trong-của-nhà-thờ
Thiết kế vòm mái bên trong của Nhà thờ Cửa Bắc.

Nhà thờ Cửa Bắc được xây dựng theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrard ông cũng là người thiết kế một số công trình nổi tiếng khác tại Hà Nội như: Đại Học Tổng Hợp Hà Nội, Bảo tàng Lịch Sử Việt Nam, Viện Pasteus nay là viện Vệ Sinh Dịch Tễ Trung Ương.

Quá trình 19 tháng trùng tu Nhà thờ (05/2013 – 11/2014)

Nhà thờ Cửa Bắc không chỉ là cử hành các nghi lễ thờ phượng Thiên Chúa mà còn là một công trình kiến trúc có giá trị. Được xây dựng từ cuối những năm 20 của Thế kỷ trước, qua những thăng trầm của thời gian và thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều đã làm bào mòn khiến nhiều hạng mục xuống cấp, hư hại nặng nề. Nhận thấy sự cấp bách đó ban lãnh đạo Nhà thờ và nhân dân giáo xứ đã xin Bề trên trùng tu và được chấp thuận.

hình-ảnh-Nhà-Thờ-Cửa-Bắc-thời-gian-trước-khi-được-tu-sửa
hình ảnh Nhà thờ Cửa Bắc thời gian trước khi được tu sửa.

Công việc trùng tu bắt đầu từ tháng 5 năm 2013 gồm những hạng mục chính:

  • Gia cố trát toàn bộ trong ngoài Nhà thờ.
  • Làm mới lại được toàn bộ phần mái.
  • Lăn sơn phía trong, ngoài.
  • Thay lại và đi chìm toàn bộ hệ thống điện trong, ngoài Nhà thờ.
  • Nâng cấp và cải tạo hệ thống âm thanh.
  • Làm mới lại bậc tam cấp và cổng chính mặt tiền Nhà thờ.
  • Hạng mục quan trọng và mất nhiều thời gian hơn cả là bàn thờ dâng lễ, giảng đài, cũng như lát lại toàn bộ phần Cung Thánh.

Nhờ ơn Chúa quá trình tu sửa kết thúc suôn sẻ vào ngày 4 tháng 11 năm 2014. Nhà thờ khoác lên mình 1 tấm áo mới mà vẫn giữ được kiến trúc nguyên bản như thuở ban đầu.

Nhà-Thờ-Cửa-Bắc-sau-khi-được-tu-sửa-sơn-lại
Nhà thờ Cửa Bắc sau khi được sơn, tu sửa lại.

Chốn hành hương, và điểm thăm quan đặc biệt

Nhà thờ Cửa Bắc là địa điểm linh thiêng để Giáo dân bản xứ, người Công Giáo nước ngoài đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam, sinh viên Công Giáo xa quê và đặc biệt là các nhóm Công Giáo hành hương đến cử hành các nghi lễ thờ phượng Thiên Chúa. Không những thế nhờ vị trí đắc địa cùng kiến trúc độc đáo, nguy nga, tráng lệ, Nhà thờ Cửa Bắc còn là một điểm thăm quan du lịch nổi tiếng thu hút hàng trăm khách lượt khách du lịch cả trong và ngoài nước.

Giờ mở cửa đón khách thăm quan

Nhà thờ Cửa Bắc mở cửa đón khách thăm quan vào tất cả các ngày trong tuần vào khung giờ sau:

  • Sáng: 8h30 – 12h00
  • Chiều: 14h00 đến 17h30

Sự kiện Quốc tế

Nhân dịp Hội nghị APEC được diễn ra tại Việt Nam, tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush và phu nhân Laura Bush đã tới tham dự buổi cầu nguyện tại Nhà thờ Cửa Bắc vào sáng ngày 19 tháng 11 năm 2016.